شد و حالات تب هماهنگ و مرتب شد ، بدان ! كه تركيدن ورم نزديك شده است . اگر ناگهان لرزش و تكان بدون اراده - كه مقدمهء بعضى از تبها است - روىآورد و احساس سنگينى آرام گرفت و درد نماند ، بدان ! كه ورم انفجار كرده است . وقتى تركيدن ورم خود را بيشتر آشكار مىكند كه ريم از آن بتراود ؛ كه هرچه ريم از ورم بگذرد ، آن را گاز مىگيرد . و حتما از اثر تركيدن نوعى از حالت پژمردگى و كاهش بر نيروى بدن وارد مىآيد . اگر خراج درونى يكباره انفجار كند و ريم و چرك در حد زياد از آن بيرون جهد ، ممكن است حالت خفقان و غش كردن ناپسند را همراه آورد و حتى ممكن است از ناتوان شدن زياد بيمار به مرگش بينجامد . و امكان دارد كه بيمار به قى كردن و اسهال گرفتار آيد . و اگر خراج در درون سينه برآيد و يك دفعه انفجار كند و ريم و چرك زياد يكباره از آن بجهد ، ممكن است چرك و ريم از راه دهان به بيرون راه يابد و حتى اگر به حد زياد چرك و ريم از خراج تركيده به سينه بريزد ، ممكن است بيمار را خفه كند . علاج خراج پديدار در علاج خراجى كه در رويه بدن و در مرحلهء سرآغاز است ، همان علاج ورم گرم به‌طور عموم - كه سابقا بيان كرده‌ايم - به كار مىرود ؛ مگر اينكه بيم آن باشد كه مادهء به وجودآورندهء ورم ، از ورم برگردد و به اندام بسيار ارزنده‌اى برسد ؛ كه بسيارى از طبيبان جاهل در اين باره اشتباهاتى مرتكب شده‌اند . هرآنچه در علاج نسبت به خراج ويژگى دارد آن است كه هرچه از ماده در خراج جمع مىآيد ، تحليل مىرود . اين عمل تحليل بردن مادهء جمع آمده در خراج دو حالت احتمالى دارد : 1 - مشروط بر اينكه خراج بيش از حد از ساير خراجهاى عادى و شناخته شده غير عادى نباشد ، بايد كوشيد و ماده را در داخل خراج بند كرد كه براى رسيدن و پخته شدن آمادگى كسب كند . آنگاه كوشش كنى كه ماده برسد و به ريم تبديل شود و همين‌كه به ريم و چرك تبديل شد خراج را منفجر كنى و از ريم پاكسازى شود . در اثناى اين كارها كه به نگهداشتن و رسانيدن و منفجر كردن خراج سرگرمى ، بايد از چگونگى حالت بدنى بيمار آنى فروگذار نكنى . نيروى بدنى بيمار نبايد كاهش يابد ، تا در مقابل درد ناشى از خراج و پيامدهاى منفجر شدن خراج تاب مقاومت را از دست ندهد . چه بسا خراج‌زده‌گان از پژمرده شدن نيروى بدنى و غش كردن از اثر انفجار خراج جان سپرده‌اند . اى طبيب با توام ! بايد به هر وسيله‌اى كه مىدانى نيروى بدن بيمار خراج‌زده را تقويت كنى . بايد كسى كه ورم گرم خراجى دارد و خراج در رويهء بدنش برآمده است ، غذاى خوب و نيروبخش بخورد ؛ ولى در صورتى كه خراج در اندرون بدن باشد بايد غذاى كم‌مايه بخورد . 2 - احتمال دوم اين است كه حالت خراج چنين اقتضا كند كه نشود گذاشت كه مادهء جمع آمده در ورم بماند ؛ بلكه بايد به زودى و همين‌كه ماده جمع شد بيرون ريخته شود . اين در حالى است كه مىبينى بيمارى شديد است و خراج بسيار بزرگ‌تر از خراجهاى عادى و شناخته شده است